Alimlər H5N1 quş qripi virusunun ən azı 40 quş və məməli növünü ciddi şəkildə təhdid etdiyi barədə xəbərdarlıq ediblər. Epidemiyanın miqyası bəzi heyvan populyasiyalarının tamamilə yox olma riskini gündəmə gətirib.
“Qafqazinfo” xəbər verir ki, virusun ən ağır fəsadlarından biri Cənubi Corciya adasındakı cənub fil suitilərində qeydə alınıb.
2025-ci ilə qədər 53 mindən çox dişi fil suitisi quş qripindən tələf olub. Bəzi Cənubi Atlantik koloniyalarında yeni doğulmuş balaların 90 faizindən çoxu, yetkin dişilərin isə təxminən yarısı ölüb.
Bu faciəvi göstəricilərdən sonra Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi (IUCN) cənub fil suitisinin qorunma statusunu “ən az narahatlıq doğuran”dan “həssas” kateqoriyasına yüksəldib. Bu, H5N1 virusu səbəbindən bir növün birbaşa daha yüksək məhv olma riski kateqoriyasına keçirildiyi ilk hal kimi tarixə düşüb.
“BirdLife International” təşkilatı quş qripinin fəsadlarını dəqiqləşdirmək üçün dörd kritik növ - böyük skua, şimal göbələyi, Humboldt pinqvini və Peru pelikanı üzərində yenidən araşdırma aparıb.
Qlobal populyasiyasının yarıdan çoxunun Şotlandiyada məskunlaşdığı böyük skua quşlarının müşahidə olunan koloniyalarında say 2021-2023-cü illər arasında 76 faiz azalıb. Şimal göbələklərində də analoji vəziyyət qeydə alınıb. Belə ki, Şotlandiyadakı Bass Rok koloniyasında 2021-2024-cü illər arasında 43 faiz, Uelsdəki Qrassholm adasında isə 2015-2024-cü illər ərzində 47 faiz azalma müşahidə olunub. Bundan əlavə, 2023-cü ildə Çili sahillərində 3000-ə yaxın ölü Humboldt pinqvininin tapılması və Peru pelikanı populyasiyasındakı kütləvi itkilər mütəxəssisləri ciddi həyəcanlandırıb.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, kütləvi heyvan ölümləri hər zaman növün tam nəslinin kəsilməsi anlamına gəlmir. Populyasiya dəyişikliklərini dəqiq qiymətləndirmək üçün pandemiyadan əvvəlki statistik göstəriciləri nəzərə almaq lazımdır.
Bununla yanaşı, iqlim dəyişikliyi, nəzarətsiz balıqçılıq və təbii yaşayış mühitinin itirilməsi kimi amillər də riskləri artırır. Xüsusilə Avstraliyada yalnız müəyyən kiçik adalarda məskunlaşan həssas quş növlərinin H5N1-ə yoluxması onların nəsilsizləşmə prosesini kəskin sürətləndirə bilər.