Onların dostluğu yağışlı günlərdə tutulan çətirə bənzəyir.
Azərbaycanın iki böyük ziyalısı, el ağsaqqalları İbrahim Quliyev və Akif Ağalıyevin zamanın sınaqlarında cilalanmış dosluğu...
“Dostluğun töhfəsi bir çöp olsa da,
Anlayan bilər ki, mənası nədir?”
(Xalq şairi Səməd Vurğun)

Dostluq insan həyatının ən ali mənəvi dəyərlərindən biridir. O, təkcə iki insan arasındakı münasibət deyil, həm də qəlblərin, düşüncələrin və həyat fəlsəfələrinin birləşməsidir. Zaman dəyişsə də, insanlar dəyişsə də, əsl dostluq dəyişmir. O, zamanın sınağından keçərək daha da möhkəmlənir, daha da dərinləşir və mənəvi bir məktəbə çevrilir.
Azərbaycan ədəbiyyatının böyük nümayəndəsi Səməd Vurğunun bu hikmətli misralarında dostluğun mahiyyəti çox dəqiq ifadə olunur. Həqiqi dostluq maddi ölçülərlə qiymətləndirilmir. Onun dəyəri qəlbdə, vicdanda və həyatın çətin anlarında özünü göstərir.
Bu mənada İbrahim Quliyev və Akif Ağalıyevin dostluğu Azərbaycan cəmiyyətində nümunəvi bir mənəvi dəyər kimi diqqət çəkir. Onların illərlə formalaşan münasibəti təkcə şəxsi bağlılıq deyil, həm də zamanın süzgəcindən keçmiş sarsılmaz bir mənəvi körpüdür.
İbrahim Quliyev və Akif Ağalıyev arasındakı dostluq həyatın müxtəlif mərhələlərində sınaqlardan keçərək daha da möhkəmlənmişdir. Onların münasibəti sadəcə gündəlik ünsiyyət deyil, bir-birinə dayaq olmaq, sevincdə və kədərdə birlikdə olmaq fəlsəfəsidir.
Dostluq insanın tək qalmadığı bir dünyadır. Hər bir insanın həyatında çətin anlar, sınaqlar və gözlənilməz hadisələr olur. Belə məqamlarda həqiqi dostun varlığı insan üçün mənəvi güc mənbəyinə çevrilir. İbrahim Quliyev və Akif Ağalıyevin dostluğu da məhz bu mənəvi gücün təcəssümüdür.
Onların münasibətində süni heç nə yoxdur. Bu dostluq nə maraq üzərində qurulub, nə də keçici məqsədlərə əsaslanır. Əksinə, bu münasibətin təməlində qarşılıqlı hörmət, səmimiyyət və illərin formalaşdırdığı etimad dayanır.
Zaman insan münasibətlərini ya zəiflədir, ya da daha da möhkəmləndirir. Əsl dostluq isə zamanın hər iki sınağından qalib çıxır. İbrahim Quliyev və Akif Ağalıyevin dostluğu da illərin ağır yükünü daşıyaraq daha da güclənmişdir.
Onlar həyatın müxtəlif mərhələlərində bir-birinə dayaq olmuş, çətin günlərdə bir-birinin yanında dayanmış, sevinc anlarını isə bölüşərək daha da dərinləşmişlər. Bu dostluq artıq fərdi münasibət çərçivəsindən çıxaraq mənəvi bir məktəbə çevrilmişdir.
Azərbaycan xalqının ən qədim və zəngin dəyərlərindən biri ağsaqqallıq mədəniyyətidir. Ağsaqqallar təkcə yaşlı insanlar deyil, həm də cəmiyyətin mənəvi yolgöstərənləridir. Onların sözləri, davranışları və həyat təcrübələri gənc nəsil üçün örnəkdir.
İbrahim Quliyev və Akif Ağalıyev də bu mənada cəmiyyətin mənəvi dayaqlarıdır. Onların dostluğu təkcə şəxsi münasibət deyil, həm də gənc nəsillər üçün nümunəvi bir məktəbdir. Bu dostluq göstərir ki, insan münasibətlərinin əsasında dürüstlük və səmimiyyət dayanmalıdır.
Səməd Vurğunun yaradıcılığında dostluq və insanlıq mövzusu xüsusi yer tutur. O, dostluğu insanın mənəvi zənginliyinin əsas göstəricisi kimi təqdim edir. Onun bu misrası isə dostluğun mahiyyətini çox dərin şəkildə izah edir.
Bu baxımdan İbrahim Quliyev və Akif Ağalıyevin dostluğu sanki Səməd Vurğun poeziyasının canlı davamıdır. Onların münasibəti şairin ifadə etdiyi mənəvi dəyərlərin real həyatda təcəssümüdür.
Hər bir dostluq müxtəlif sınaqlardan keçir. Bəzən zaman, bəzən məsafə, bəzən də həyatın çətinlikləri bu münasibətləri sınayır. Lakin əsl dostluq bütün bu maneələri aşaraq daha da güclənir.
İbrahim Quliyev və Akif Ağalıyevin dostluğu da bu sınaqlardan keçərək öz möhkəmliyini sübut etmişdir. Onların münasibəti göstərir ki, səmimi dostluq heç bir maneə ilə sarsıla bilməz.
İnsan həyatında mənəvi dayağın rolu əvəzolunmazdır. Bu dayaq bəzən bir söz, bəzən bir baxış, bəzən də sadəcə varlıqdır. Əsl dost isə insanın həyatında bu mənəvi dayağı yaradan şəxsdir.
İbrahim Quliyev və Akif Ağalıyev bir-birinin həyatında məhz belə bir mənəvi dayaqdır. Onların münasibəti sadəcə dostluq deyil, həm də bir-birinə ruhani dəstəkdir.
Belə dostluqlar təkcə fərdi münasibət kimi deyil, həm də cəmiyyət üçün nümunə kimi dəyərləndirilməlidir. Çünki bu cür münasibətlər sosial həmrəyliyi gücləndirir, insanları bir-birinə daha da yaxınlaşdırır.
İbrahim Quliyev və Akif Ağalıyevin dostluğu göstərir ki, insan münasibətlərində əsas olan sevgi, hörmət və etimaddır. Bu dəyərlər olduqda dostluq zamanın sınağından qalib çıxır.
Dünyada çox şey dəyişir: insanlar, şəhərlər, texnologiyalar, həyat tərzi. Lakin bəzi dəyərlər var ki, onlar dəyişmir. Dostluq da həmin dəyişməz dəyərlərdən biridir.
İbrahim Quliyev və Akif Ağalıyevin dostluğu bu dəyişməzliyin canlı nümunəsidir. Onların münasibəti sübut edir ki, əsl dostluq zamanın sınağından keçdikcə daha da möhkəmlənir və mənəvi bir məktəbə çevrilir.


Bakıda bir ağsaqqal yaşayır. Ata yurdu Lənkəranın adət-ənənələrini bu gün də öz həyatında ehtiva edərək yaşayır. Yurdunun insanlarından qayğısını əsirgəmir. Cənub bölgəsinin insanları İbrahim müəllimi özlərinin doğma və əzizi hesab edirlər. Bu doğmalıq elə-belədən yaranmayıb. Uzun illərin sınaqları, keşməkeşləri İbrahim Quliyevin həyatında böyük izlər buraxıb. O, özünün peşəkar kimi fəaliyyətini ən çətin sınaqlardan keçərək mükəmməlləşdirib. Azərbaycanın siyasi və iqtisadi cəhətdən (90-cı illərin əvvəlləri) çətin mərhələsində Ulu Öndər Heydər Əliyevin etimadı ilə Astaranın İcra Hakimiyyətinin Başçısı vəzifəsinə təyin olunur. Çətin günlər, çətin sınaqlar, iqtisadi çətinliklər, siyasi xaos... Böyük etimadın doğrulması üçün çətin sınaqlara baxmayaraq İbrahim Quliyev ətrafına öz əqidəsində insanları cəlb edir. Bu şərəf və ləyaqətlə yaşayan insanlardan biri Akif Ağalıyev olur. Gənc yaşlarından müdrikliyi, əxlaqı və savadı ilə böyük hörmət qazanmış bir insan. Mükəmməl düşüncə və mükamiləsi, əxlaq modeli ilə cənubluların hörmətini qazanmış Akif müəllimi İbrahim müəllim Astara Rayon İcra Hakimiyyətinin Hamoşam ərazi nümayəndəliyinə icra nümayəndəsi təyin edir. Nəinki Astarada, rayonun bütün kəndlərində vəziyyət çətin idi. Qaz yox, işıq yox, kasıbçılıq, işsizlik insanların həyatında bir durğunluq yaratmışdır. Akif müəllim bütün gücü ilə çalışmağa başlayır. Gərgin zəhmətin nəticəsi get-gedə özünü büruzə verməyə başlayır. Vətəninə, xalqına, torpağına, rəhbərinə sədaqət andı içən iki ziyalı və bu əqidədə olan insanların səyi və zəhməti sayəsində kənd təsərrüfatında böyük irəliləyişlər baş verir. Akif Ağalıyev bir mahir təbliğatçı kimi də öz bacarığını ortaya qoyur. 90-cı ilin gəncliyinə bir müəllim kimi tövsiyyələrdə bulunur. Onların ordu sıralarında müsəlləh əsgər kimi iştirak etməsində böyük xidmətlər göstərir. 90-cı illər idi. Azərbaycanın 20%-dən artıq ərazisi düşmən tapdağı altında qalmışdı. Qaçqınlığın və köçkünlüyün məşəqqətli dövrü idi. Vətənin müdafiəyə ehtiyacı böyük idi. Gənclərin vətənpərvər ruhda təbliğatına böyük ehtiyac var idi. Akif Ağalıyev bu missiyanın da öhdəsindən layiqincə gələ bilirdi (red. Astaranın qəhrəman oğlu, Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin igid giziri, ömrünün 23 ilini şərəfli hərb peşəsinə həsr etmiş Şərafəddin Xankişiyev Akif müəllimin mənəvi dəstəyi ilə bu peşəni seçmişdir. Şərafəddinin hərbi xidmətə getməsinin əsas səbəbkarı məhz Akif Ağalıyevdir). İbrahim müəllim 36 ilin səmimiyyətinə söykənən bu dostluqdan ağız dolusu danışır. Bu dostluq taleyini, ömrünü, həyatını vətənin, xalqın rifahına həsr etmiş iki ziyalının, vətənsevərin, xalqsevərin, yurdsevərin şərəfli həyatıdır. Hər ikisi onlara Tanrı tərəfindən verilən mükafat ömrü mənalı, şərəfli yaşadılar və yaşamaqdadırlar. İbrahim Quliyev hüquq elmlər doktoru, professor, əməkdar müəllim, ictimai-siyasi xadimdir. Bu gün Azərbaycanda Ulu Öndər Heydər Əliyev və Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev ideyalarının sadiq təbliğatçısıdır. Akif Ağalıyev ömrünü ata yurdu Astarada davam etdirir. Cənub bölgəsinin ictimai, sosial, siyasi həyatında hər zaman bir örnək rolundadır. Sözün əsl mənasında el ağsaqqalıdır. Onun verdiyi məsləhətlər hamı üçün tutiyə sayılır. Akif müəllim boşuna məsləhət verməz. Akif müəllim boşuna söz danışmaz. Bu da əxlaqi bir göstərici. Gənc yaşlarından ağsaqqal yaşlarınadək dillərindən Allah kəlməsi düşməyən nümunə müsəlman. Həm bir vətəndaş, həm ziyalı, həm müəllim, həm alim, həm də bu gün taleyin, həyatın bütün sınaqlarından üzü ağ çıxan iki ağsaqqal. İki taleyüklü, nümunə ömür kitabı. Bu “Ömür kitabı”nın müəlliflərindən biri professor İbrahim Quliyev, ikinci müəllif isə Astaranın el ağsaqqalı, böyük ziyalı, müəllim Akif Ağalıyevdir. Bu böyük insanlardan çox şey öyrənməliyik. Və... Əsil və əsl dostluğun sirlərini belə...

Hörmətlə,
Hürü Hacızadə
Yazıçı-publisist,
“Qızıl qələm” mükafatçısı

Fərid Səfərov
AJB-nin üzvü
Azərbaycan Vətən Müharibəsi Veteranları İB-nin fəxri üzvü