Birinci Qarabağ müharibəsi qazisi Musa Sabir oğlu Hacıyevin anım gününə həsr olunur. 

Səndən yaxşı qardaş yox idi. Səndən sonra evin düzəni də dəyişdi. Dünyanın rəngarəngliyi də pozuldu. Dünya bomboz rəngə boyandı. Biz də dəyişdik. Anan ürəkdən gülməyin nə olduğunu yadırğadı. Oturduğu kürsünün böyrü boş qalıb. Hər dəfə əlini ehmalca o kürsüyə çəkərək sığallayır: "Burda oturardı, əlimi sığallayardı, zarafatlar edərdi, könlümü alardı. Bu onun yeridi. Balamın iyini alıram bu kürsüdən. Yanım boş qaldı". Bəli, biz yetim qaldıq. Səndən yaxşı oğul yox idi. Səndən yaxşı qardaş yox idi. Səndən yaxşı dayı yox idi. Səndən yaxşı dayı oğlu yox idi. Səndən yaxşı əmi oğlu yox idi. Səndən yaxşı xala oğlu yox idi. Səndən yaxşı qonşu yox idi. Səndən yaxşı dost yox idi. Səndən yaxşı vətəndaş yox idi. Sən vəzifəni qoyaraq Vətəni seçdin. Söylədin: "bu mənim seçimimdir, kişi qorxaq olmaz. Orda vuruşan oğlanlar məndən əskik deyil. Mən burda kresloda oturacam, onlar orda barıtın, tozun-torpağın, yağışın-qarın altında, hər an ölümlə üzbəüz dayanaraq başlarına nə gələcəyini gözləyəcəklər?! Bu kişilikdən deyil."

Getdin, vuruşdun. Heç kəs deyə bilməz ki, Musa bu dünyada kef-damaq içində yaşadı. Musa gəncliyindən Kişi həyatı seçdi. Keşməkeşli, zəhmətli, ləyaqətli, şərəfli. İqtisad Universitetinin məzunu idin. Atanın imkanı var idi səni yüngül, zəhmətsiz işlə təmin etməyə. Sən isə yenə etiraz etdin. Gecə təhsili aldın, gündüzlər tikiş fabrikində fəhləlik etdin. Heç kim sənin seçiminə qarışa bilməzdi. Sən necə məqbul sayırdınsa, elə də olmalı idi. Belə də ki, nəyi səhv edirdin? Hər kəsin yanında üzün ağ, başın uca idi. Sən belə yaşadın. Ləyaqətli, şərəfli bir Kişi həyatı. Qısa ömründə böyük bir ad qoyub getdin. Hamı səni Musa kişi kimi tanıdı. Başına and içirdilər. Dostların, qohumların, səni tanıyanların hər biri. Bu yazını qorxmadan, cəsarətimə sığınaraq, fəxarətlə, qürurla yazıram. “Mən Musanın bacısıyam”. Adı peyğəmbər adı, həyatı Kişi həyatı, özü isə “Əfəndi” nəslinin davamçısı. Əsl bəy şəcərəsinə layiq Musa Sabir oğlu Hacıyev. Ulu babası Musa bəyin ruhunu sevindirən nəticə. Vətən səninlə qürur duyur. Şəcərən səninlə fəxr edir. Qohumların səninlə qürur duyur. Mən səninlə qürur duyuram. Səndən ötrü çox darıxıram, qardaş! Sən mənim həsrətindən cəhənnəmə dönmüş ürəyimin cənnətindəsən. Görüşərik, Musa! Sənə bu dünyadan çox böyük şikayətim var. Tanrı dağında görüşənədək, əziz, əvəzolunmaz qardaşım!

Ruhuna böyük ehtiramla bacın Hürü!

***

Musa Kişi – Ləyaqətin, Vətən sevgisinin və qardaşlıq məktəbinin adı

Birinci Qarabağ müharibəsi qazisi Musa Sabir oğlu Hacıyevin əziz xatirəsinə

İnsan ömrü illərlə ölçülmür. Elə insanlar var ki, uzun illər yaşasalar da, yaddaşlarda iz buraxmırlar. Elələri də var ki, qısa ömür sürür, lakin bir ömürdən də böyük həyat yaşayırlar. Onların adı təkcə doğmalarının deyil, onları tanıyan hər kəsin qəlbində əbədi yaşayır. Belə insanlar zaman keçdikcə unudulmurlar, əksinə, hər ötən il onların şəxsiyyəti daha aydın görünür, əməllərinin böyüklüyü daha dərindən dərk edilir.

Birinci Qarabağ müharibəsi qazisi Musa Sabir oğlu Hacıyev də məhz belə insanlardan idi. O, ömrünü rahat yaşamaq üçün deyil, ləyaqətlə yaşamaq üçün seçmişdi. Onun həyat yolu sadəcə bir insanın taleyi deyil, bütöv bir kişi məktəbi, mərdlik dərsi, vicdan nümunəsi idi.

Bu gün Musa Hacıyevin anım günündə onun yoxluğunun yaratdığı boşluqdan danışmaq asandır. Çünki o boşluq heç vaxt dolmayacaq. İllər keçir, zaman dəyişir, insanlar dəyişir, evlər dəyişir. Amma Musa Hacıyevin yoxluğu dəyişmir. O, hər gün yenidən hiss olunur.

Bir insan evdən gedəndə təkcə özü getmir. Səsi, nəfəsi, gülüşü, zarafatları, qayğısı, məsləhətləri də onunla birlikdə çəkilib gedir. Musa gedəndən sonra evin düzəni də dəyişdi. Sanki divarlar da susdu. O isti ailə ocağında görünməyən bir boşluq yarandı.

Ən ağır yük isə ana ürəyinin yüküdür.

Bir ana övladını itirəndən sonra əvvəlki kimi gülə bilmir. Musa Hacıyevin anası da illərdir ürəkdən gülməyi unudub. Evdəki bir kürsü onun üçün adi əşya deyil. O kürsü övladının nəfəsini daşıyan müqəddəs bir yadigardır.

Ana hər dəfə həmin kürsünü ehmalca sığallayır və pıçıltı ilə deyir:

"Burada oturardı... Əlimi sığallayardı... Zarafat edərdi... Könlümü alardı... Bu onun yeridir. Balamın iyini alıram bu kürsüdən..."

Bu sözlərdə təkcə bir ananın nisgili yoxdur. Bu sözlərdə bir ömrün ağrısı yaşayır.

Musanın yoxluğu ailəsinin hər üzvünü yetim qoydu. Çünki bəzi insanlar təkcə ailənin övladı olmurlar. Onlar ailənin dayağına çevrilirlər.

Səndən yaxşı oğul yox idi.

Səndən yaxşı qardaş yox idi.

Səndən yaxşı dayı yox idi.

Səndən yaxşı əmi oğlu yox idi.

Səndən yaxşı xala oğlu yox idi.

Səndən yaxşı qonşu yox idi.

Səndən yaxşı dost yox idi.

Səndən yaxşı vətəndaş yox idi.

Bu ifadələr təsadüfi deyil. Bunlar Musa Hacıyevin ömür kitabının ən doğru xülasəsidir.

Musa Hacıyev vəzifəni deyil, Vətəni seçdi.

O dövrdə çoxları müxtəlif yollarla müharibədən yayınmağa çalışırdı. Kimisi vəzifəsinə, kimisi imkanına, kimisi tanışına arxalanırdı.

Amma Musa başqa cür düşünürdü.

O deyirdi:

"Bu mənim seçimimdir. Kişi qorxaq olmaz. Orada döyüşən oğlanlar məndən əskik deyillər. Mən burada kresloda necə otura bilərəm? Onlar isə barıtın, yağışın, qarın altında ölümə sinə gərsinlər? Bu kişiliyə yaraşmaz."

Bu sözlər sadəcə cümlələr deyil.

Bu sözlər xarakterdir.

Vicdandır.

Şərəfdir.

Vətən sevgisinin ən ali ifadəsidir.

O, dediyini etdi.

Getdi.

Vuruşdu.

Heç vaxt rahat həyat dalınca qaçmadı.

Heç vaxt öz rahatlığını xalqının taleyindən üstün tutmadı.

Musa Hacıyev üçün Vətən anlayışı sadəcə xəritədə görünən torpaq deyildi.

Vətən onun namusu idi.

Şərəfi idi.

Vicdanı idi.

Musa Hacıyev İqtisad Universitetini bitirmişdi. Qarşısında geniş imkanlar vardı. Atası onu rahat və nüfuzlu işlə təmin edə bilərdi.

Lakin Musa yenə də öz prinsipindən dönmədi.

O, gecə şöbəsində təhsil aldı.

Gündüz isə tikiş fabrikində adi fəhlə kimi çalışdı.

Çünki halal zəhmət onun üçün ən böyük sərvət idi.

O, heç vaxt atasının imkanına sığınmadı.

Heç vaxt hazır həyata üstünlük vermədi.

Əməyi ilə yaşamağı seçdi.

Bu isə hər adamın bacardığı seçim deyil.

Onun həyatının hər səhifəsində zəhmət vardı.

Ləyaqət vardı.

Vicdan vardı.

Musa Hacıyev heç kimin haqqına girmədi.

Heç kimin qəlbini qırmadı.

Heç kimin etibarını itirmədi.

El arasında ona sadəcə Musa demirdilər.

Hamı ona "Musa kişi" deyirdi.

Bu ad yaşla verilmir.

Bu ad vəzifə ilə qazanılmır.

Bu ad insanın xarakterinə görə qazanılır.

İnsanlar onun adına and içirdilər.

Bu isə hər kəsə nəsib olmur.

Çünki insanların etibarını qazanmaq üçün əvvəlcə öz vicdanının qarşısında qalib gəlmək lazımdır.

Musa bunu bacarmışdı.

O, ömrünü sözlə deyil, əməli ilə yaşamışdı.

Bu gün onun haqqında danışan hər kəs eyni fikri söyləyir:

"Musa kişi başqa adam idi."

Bu "başqalığı" yaradan isə onun insanlığı idi.

O, kömək etməyi sevirdi.

Çətin gündə insanların yanında olmağı özünə borc bilirdi.

Heç vaxt yaxşılığını dilə gətirməzdi.

Səssiz yaxşılıq edərdi.

Elə buna görə də insanların qəlbində əbədi yer qazandı.

Onun ömrü qısa oldu.

Amma izi böyük oldu.

Böyük insanlar uzun ömürlə deyil, böyük əməllərlə yaşayırlar.

Musa Hacıyev də belə yaşadı.

Bu gün onun bacısı Hürü Hacızadə qürurla deyir:

"Mən Musanın bacısıyam."

Bu cümlə təkcə qohumluq ifadəsi deyil.

Bu, böyük bir şəxsiyyətin doğması olmaqdan doğan qürurdur.

Çünki hər bacıya belə qardaş nəsib olmur.

Musanın adı peyğəmbər adı idi.

Özü isə həmin ada layiq ömür yaşadı.

O, mənsub olduğu Əfəndi nəslinin adına layiq övlad oldu.

Əsl bəy nəslinin mərdliyini, sədaqətini və alicənablığını öz həyatında yaşatdı.

Ulu babası Musa bəyin adına layiq nəticə oldu.

Belə insanlar nəslin şərəf kitabını yazırlar.

Bu gün Vətən onunla qürur duyur.

Onu tanıyan hər kəs onun adını hörmətlə çəkir.

Qohumları onunla fəxr edir.

Dostları onun xatirəsini əziz tutur.

Çünki Musa Hacıyev həyatdan köçsə də, şəxsiyyəti yaşayır.

Əslində insanın ölməməsinin sirri də budur.

Yaxşı insan heç vaxt ölmür.

Onun haqqında danışıldıqca yaşayır.

Adı çəkildikcə yaşayır.

Xatırlandıqca yaşayır.

Sevildikcə yaşayır.

Bu gün Musa Hacıyev fiziki olaraq aramızda olmasa da, onun öyrətdiyi dəyərlər yaşayır.

Mərdlik yaşayır.

Vicdan yaşayır.

Halallıq yaşayır.

Vətən sevgisi yaşayır.

Ləyaqət yaşayır.

Ən böyük sərvət də məhz budur.

Bu yazının hər sətirində bir bacının qardaş həsrəti var.

Bu yazının hər cümləsində bir ailənin bitməyən nisgili var.

Bu yazının hər sözündə isə Vətən üçün yaşayan və Vətən yolunu seçən bir kişinin ömür salnaməsi yaşayır.

Bəli...

Səndən ötrü çox darıxırlar, Musa.

Anan hələ də sənin yerini gözləyir.

Qardaşların hələ də sənin səsinə həsrətdirlər.

Dostların hələ də səni yada salanda kövrəlirlər.

Vətən isə sənin kimi oğullarını heç vaxt unutmur.

Çünki torpağın əsl sahibləri məhz belə oğullardır.

Rahat uyu, Musa kişi...

Sənin seçdiyin yol şərəf yoludur.

Sənin qoyduğun iz ləyaqət yoludur.

Sənin adın isə hər zaman mərdliyin, kişiliyin və Vətən sevgisinin rəmzi kimi yaşayacaq.

Ruhun şad olsun, əziz Musa Sabir oğlu Hacıyev!

Səni sevənlərin qəlbində daim yaşayacaqsan.

Ruhuna sonsuz ehtiramla...
 Bacın – Hürü Hacızadə.

Biz redaksiya əməkdaşları Musa Hacıyevi şəxsən tanıdığımıza görə bacısı Hürü xanımın yazdıqları ilə tam həmfikirik. Allahdan Musa qardaşımıza rəhmət diləyirik. Ruhun şad olsun!