Azərbaycanın sahibkarlıq və ticarət mühitində uzun illərdir adı tanınan şəxslərdən biri Kəbirə Məmmədovadır. Onun adı xüsusilə Binə Ticarət Mərkəzi ilə bağlı ictimai müzakirələrdə, sahibkarların problemləri və ticarət obyektlərində yaranan müxtəlif məsələlərlə bağlı xəbərlərdə tez-tez hallanıb. Kəbirə Məmmədovanın rəhbərlik etdiyi Binə Ticarət Mərkəzi də uzun müddət ölkənin ən böyük və tanınan ticarət məkanlarından biri kimi diqqət çəkib.
Binə Ticarət Mərkəzinin fəaliyyəti minlərlə sahibkarın gündəlik işi ilə bağlı olduğundan burada baş verən hər hansı hadisə və ya qərar yalnız rəhbərlik üçün deyil, eyni zamanda çoxsaylı ticarətçilər üçün əhəmiyyət daşıyıb. Bu baxımdan mərkəzin rəhbərinin fəaliyyəti daim ictimai diqqət mərkəzində olub. Kəbirə Məmmovanın idarəçilik fəaliyyəti də müxtəlif dövrlərdə həm müsbət, həm də tənqidi yanaşmalarla müşayiət olunub.
Mətbuatda Kəbirə Məmmədova haqqında yayılan materiallardan biri 22 yanvar 2013-cü ildə Modern.az-da dərc olunub. “Binə Ticarət Mərkəzinin rəhbəri Kəbirə Məmmədova qisas alır – İddia” başlıqlı həmin yazıda bəzi ticarətçilərin və mərkəzdə çalışan şəxslərin müxtəlif narazılıqları barədə məlumat verilib. Yazıda bir sıra şəxslərin rəhbərlik tərəfindən təzyiqə məruz qaldığını iddia etdiyi qeyd olunub. Lakin həmin materialda səsləndirilən fikirlər iddia xarakterlidir və onların müstəqil şəkildə təsdiqləndiyi barədə məlumat təqdim edilmir.
Bu məqam mühümdür. Çünki ictimaiyyətə açıq mənbələrdə hər hansı şəxs haqqında yayılan iddia ilə təsdiqlənmiş fakt arasında ciddi fərq var. Xüsusilə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan və geniş ictimai tanınmışlığı olan şəxslər barədə yazılarkən balanslı yanaşma, qarşı tərəfin mövqeyinin öyrənilməsi və faktların yoxlanılması jurnalistikanın əsas prinsiplərindəndir.
Kəbirə Məmmədovanın adı ilə bağlı müzakirələrin əsas istiqamətlərindən biri də sahibkarlarla rəhbərlik arasında münasibətlər məsələsidir. Ticarət mərkəzləri böyük sayda sahibkarın fəaliyyət göstərdiyi mürəkkəb iqtisadi strukturlardır. Burada icarə, ticarət qaydaları, təhlükəsizlik, inzibati məsələlər, əmlak və digər məsələlər üzrə müxtəlif maraqların toqquşması mümkündür. Belə mühitdə rəhbərliyin üzərinə həm idarəçilik, həm də sahibkarların qanuni maraqlarına münasibətdə məsuliyyət düşür.
Binə Ticarət Mərkəzinin adı Azərbaycan sahibkarlıq mühitinin müəyyən mərhələsi ilə də bağlıdır. Ölkədə kiçik və orta sahibkarlığın inkişaf etdiyi dövrdə ticarət mərkəzləri minlərlə insan üçün gəlir mənbəyinə çevrilib. Bu baxımdan belə obyektlərin rəhbərlərinin qərarları birbaşa olaraq çoxsaylı ailələrin sosial-iqtisadi vəziyyətinə təsir göstərə bilər. Rəhbərliyin düzgün və şəffaf idarəçilik prinsiplərinə üstünlük verməsi sahibkarların fəaliyyətinin davamlılığı üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Kəbirə Məmmovanın fəaliyyəti haqqında danışarkən onun sahibkar kimi uzun müddət böyük bir ticarət strukturunun idarə olunmasında iştirak etdiyini də nəzərə almaq lazımdır. Böyük ticarət obyektini idarə etmək asan məsələ deyil. Burada təşkilati məsələlərdən tutmuş təhlükəsizliyə, kommersiya münasibətlərinə, işçilərin fəaliyyətinin koordinasiyasına və sahibkarlarla ünsiyyətə qədər çoxsaylı istiqamətlər mövcuddur.
İllər ərzində mətbuatın diqqətində olmaq da belə fəaliyyətin başqa bir xüsusiyyətidir. İctimai tanınmışlıq sahibkarın fəaliyyətinə əlavə məsuliyyət gətirir. Çünki verilən hər bir qərar, yaranan hər bir mübahisə və səsləndirilən hər bir iddia ictimai müzakirəyə çıxarıla bilər. Belə vəziyyətdə rəhbərin mövqeyinin açıq və aydın şəkildə təqdim olunması, yaranmış suallara cavab verilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
2013-cü ildə Modern.az-da dərc olunan materialda bəzi ticarətçilərin Binə Ticarət Mərkəzindəki vəziyyətdən narazı olduqları, hətta problemlərin davam edəcəyi halda mərkəzi tərk edə biləcəklərini bildirdikləri yazılıb. Həmin xəbərdə həmçinin bəzi şəxslərin Kəbirə Məmmədovanın onlara qarşı qərəzli münasibət göstərdiyini iddia etdiyi qeyd olunub. Bunlar həmin dövrdə jurnalistə çatdırılmış fikirlərdir və Kəbirə Məmmədovanın mövqeyi olmadan birtərəfli iddialar kimi qiymətləndirilməlidir.
Məhz buna görə Kəbirə Məmmədova haqqında yazarkən bir tərəfdən onun sahibkarlıq və idarəçilik fəaliyyətini, digər tərəfdən isə onun adı ətrafında zaman-zaman yaranmış mübahisələri obyektiv şəkildə təqdim etmək daha doğru yanaşmadır. Şəxs haqqında müsbət və ya mənfi yekun hökm çıxarmaq üçün yalnız bir mənbənin məlumatına əsaslanmaq kifayət deyil.
Azərbaycanın müasir iqtisadi həyatında sahibkarların rolu danılmazdır. Sahibkarlığın inkişafı yeni iş yerlərinin yaranmasına, iqtisadi fəallığın artmasına və əhalinin məşğulluğunun təmin edilməsinə mühüm təsir göstərir. Bu baxımdan iri ticarət mərkəzlərinin rəhbərlərinin qarşısında mühüm vəzifələr dayanır. Sahibkarların hüquqlarının qorunması, qanunvericiliyə riayət olunması və sağlam biznes mühitinin formalaşdırılması istənilən ticarət strukturunun fəaliyyətinin əsas göstəricilərindən biri olmalıdır.
Kəbirə Məmmədovanın adı da uzun illər ərzində məhz bu geniş sahibkarlıq və ticarət mühitinin fonunda gündəmdə olub. Onun fəaliyyəti müxtəlif dövrlərdə mətbuatın diqqətini cəlb edib, Binə Ticarət Mərkəzi ətrafında yaranan məsələlər ictimai müzakirələrə səbəb olub. Bu gün həmin hadisələrə qiymət verərkən dövrün şərtlərini, yayılan məlumatların xarakterini və tərəflərin mövqelərini ayrıca nəzərə almaq lazımdır.
Nəticə etibarilə, Kəbirə Məmmədova Azərbaycan sahibkarlıq məkanında adı uzun müddət tanınan qadın rəhbərlərdən biridir. Binə Ticarət Mərkəzinin fəaliyyəti ilə bağlı onun adı müxtəlif illərdə həm sahibkarlıq, həm də ictimai müzakirələr kontekstində gündəmə gəlib. Onun haqqında yazılan materiallar arasında iddia xarakterli məlumatların da olması isə hər bir məlumatın mənbə və fakt baxımından diqqətlə qiymətləndirilməsini zəruri edir.
Əsas məsələ ondan ibarətdir ki, sahibkarlıq mühitində rəhbərliklə ticarətçilər arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmət, qanunçuluq, şəffaflıq və ədalət prinsipləri üzərində qurulmalıdır. Çünki böyük ticarət mərkəzlərinin arxasında yalnız kommersiya fəaliyyəti deyil, minlərlə insanın əməyindən və ailələrin rifahından ibarət böyük sosial məsuliyyət dayanır.

Vüqar Əsədov